Actie 4 sept. 2012: Onderwijs: werken aan weerbaarheid bij mensen zonder papieren

door Marieke Bakkes

TERUG NAAR SCHOOL MAAR NIET VOOR IEDEREEN:
Een verhaal over de meerwaarde van onderwijs voor mensen zonder papieren 

Voor vele ouders en kinderen betekent het nieuwe schooljaar het begin van een gekende sleur. Dat is in het volwassenonderwijs wel anders. De eerste schooldag is daar veelal een dag van hoop, een nieuwe toekomst, een tweede kans. Dit jaar wordt deze hoopvolle tijd echter overschaduwd door een beslissing van de Vlaamse regering. 

Afgelopen jaar werd in het onderwijsdecreet XXI een verbod opgenomen op het inschrijven van  volwassenen zonder wettig verblijf. Hiermee treed de Vlaamse overheid de ‘Universele Verklaring van de Rechten van de Mens’ met voeten. Daarin staat dat niemand het recht op onderwijs zal worden ontzegd. Ook artikel 24 van de Belgische grondwet bepaalt dat ‘ieder’ recht heeft op onderwijs. “Wij achten deze maatregel volledig in strijd met de grondwet omdat een specifieke groep mensen wordt uitgesloten, wat pure discriminatie is.”, aldus Karen De Clercq van Samenlevingsopbouw.

door Greet Delaunois

De actie: In het voorjaar werd door de Liga voor Mensenrechten, Samenlevingsopbouw Brussel en LBC-NVK een verzoekschrift ingediend bij het Grondwettelijk Hof, ter vernietiging van deze maatregel. Een definitieve uitspraak wordt verwacht tegen het einde van dit jaar. De Antwerpse lesgevers van het Nederlandstalig volwassenenonderwijs (CVO’s) en de basiseducatie (CBE’s) voerden vandaag, 4 september, actie op het Sint-Jansplein. Collega’s en studenten brachten de wantoestand op ludieke wijze in beeld. Een rij wachtenden schuift aan en wordt door ‘overheidspersoneel’ opgedeeld in twee  klassen. Die mét papieren en die zónder. Die mét papieren zijn blij. Zij mogen immers naar school en hebben daardoor een toekomstperspectief. Die zonder papieren komen in een straatje zonder einde terecht: geen toegang tot onderwijs, bemoeilijkte medische bijstand, geen degelijk onderdak, onvoldoende middelen voor kleding en voedsel en een terugkeer naar het land van herkomst is vaak problematisch. Zij  vinden dat de overheid hiermee de maatschappelijke functie van onderwijs ondermijnt. “Het blijft onacceptabel” stelt Ludwig Willaert van het Centrum voor Basiseducatie in Brussel, “dat wij ook dit schooljaar deze mensen geen basisvaardigheden mogen  bijbrengen. Iedereen heeft het recht om zichzelf te ontwikkelen, ongeacht zijn administratieve situatie.”  Dieter Wijffels van Open School Antwerpen vult aan: ”Inderdaad. Wij leren onze cursisten veel meer dan Nederlands alleen. Wij maken ze zelfredzaam, helpen ze functioneren, geven opvoedingstips, … Scholing maakt mensen weerbaar, ook als hun toekomst niet in België ligt.”
video: actie: door Kristien Sieckelinck:
http://www.youtube.com/watch?v=IgcajF7rsq8&feature=youtu.be

De overheid heeft doel gemist: drie redenen …

1.        De Vlaamse regering beweerde met deze nieuwe instapvoorwaarde de wachtlijsten Nederlands voor anderstaligen weg te werken. Ze verboden wel in een ruk door élke vorm van onderwijs voor mensen zonder wettig verblijf. Zijn de wachtlijsten geslonken? Neen, integendeel. Deze maatregel heeft geen aantoonbare invloed op de lange wachtlijsten. Mensen zonder papieren vertegenwoordigen een verwaarloosbaar percentage van het totaal aantal wachtenden.

2.        Men wilde mensen met een negatief advies ontmoedigen om nog langer in België te blijven, maar dit heeft volgens de lesgevers  geen effect. De echte redenen voor migratie zijn vervolging, oorlog, hongersnood en armoede in het thuisland. Niet de kans om Nederlands te leren.

 3. Het verhaaltje dat dit ons zeer veel geld kost, is onjuist. Het is echt een marginaal financieel probleem. Een steeds groter wordende groep mensen, in extreme armoede en zonder wettig verblijf, zonder medische bijstand of enige ondersteuning legt wel een enorme druk op de samenleving van morgen. Het tekort aan lange termijn visie rond integratie, inschakeling in de samenleving, vorming, een zinvolle begeleiding naar terugkeer in goede samenwerking met de thuislanden en haalbare investeringen in nieuwkomers, is schrijnend in België. En dan komt men tot dit soort schijn-oplossingen om de burgers te sussen.

Mijn gedacht! 

Men wilt nog teveel de gaatjes plakken terwijl de band aan vervanging toe is. Morgen rijden we weer lek. Daarom moeten we uit het ‘korte termijn denken’ stappen en het debat rond migratie en integratie open trekken. Maar dan wel op het juiste kabinet en in een volwaardig, op lange termijn gericht beleidsplan. Niet ten koste van onze eigen sociale wetten. Niet als loze propagandastunt binnen een decreet dat hier niet voor dient.
Misschien moeten we termen als ontwikkelingssamenwerking, empowerment en bilaterale samenwerking opnieuw belichten vanuit een hedendaagse globale optiek waarin de migratiestromen meer zeggen over bevolkingen dan staatgrenzen. Migratie kan oportuniteiten inhouden, verrijking, demografische bijsturing, … Migratie kan gezien worden als een dynamisch invloedsfactor op soevereiniteit, met een flexibele definitie van de natiestaat als gevolg, zonder daarom de democratie op te geven.

Hoe dan ook is Vlaanderen traditioneel een gastvrij land, een sociale democratie waarin het ‘anders zijn’ gerespecteerd wordt. En Vlaanderen is bovenal van oudsher een voorvechter van menswaardigheid. Laat ons die traditie behouden en naar menswaardige oplossing zoeken.

Dieter Wijffels,
sociobioloog, etholoog, sociaal en cultureel antropoloog
lesgever Nederlands tweede taal bij CBE Antwerpen

De grondwethttp://www.senate.be/doc/const_nl.html

Artikel 26 Mensenrechten: http://www.un.org/en/documents/udhr/index.shtml#a26

Comments are closed.